kutsalRuh
Ruhani Lider
Bir forum mesajına görsel eklediğinizde bütün okuyucuların onu aynı biçimde gördüğünü varsaymak kolaydır. Ekran okuyucu kullanan, görüntüyü yükleyemeyen veya küçük ekranda ayrıntıları seçemeyen bir kişi için kısa bir metin açıklaması büyük fark yaratabilir. Alternatif metin, resimdeki her pikseli tarif etmek değildir. Görselin o mesajda taşıdığı bilgiyi metinle aktarmayı amaçlar.
Görselin görevini belirleyin
Bir fotoğraf yalnızca atmosfer mi oluşturuyor, bir adımı mı gösteriyor, yoksa bir düğme veya bağlantı işlevi mi görüyor? W3C WAI görsel erişilebilirliği rehberi, metin alternatifinin görselin amacına göre seçilmesini anlatır. Aynı fotoğraf farklı yazılarda farklı açıklamalara ihtiyaç duyabilir. Bir yemek tarifinde malzemenin doğranma biçimi önemliyken, gezi yazısında mekânın görünümü öne çıkabilir.
Örneğin mercimek salatası tarifinde “Güzel salata resmi” açıklaması pek bilgi vermez. “Doğranmış domates, maydanoz ve haşlanmış yeşil mercimeğin karıştırıldığı servis kâsesi” daha işlevseldir. Eğer görsel doğrama büyüklüğünü anlatmak için konduysa açıklamada o ayrıntı öne çıkarılabilir. Renkleri veya bütün arka planı saymak, görselin amacıyla ilgisizse metni gereksiz uzatır.
Görünen bilgi ile yorumu ayırın
Bir kişinin yüz ifadesinden kesin bir duygu, sağlık durumu veya kişilik özelliği çıkarmayın. “Mutlu ve tamamen huzura kavuşmuş kişi” yerine görünür eylemi anlatmak daha doğru olabilir: “Sandalyede oturan, ellerini dizlerine koymuş bir kişi.” Fotoğrafın kimliği ve bağlamı biliniyorsa bunlar gerektiği ölçüde eklenebilir; bilinmeyen ayrıntıları doldurmayın.
Teknik bir ekran görüntüsünde ise bütün arayüzü tek tek saymanız gerekmez. Yazıda anlatılan ayar veya hata mesajı önemlidir. “Depolama ekranında önbellek ve veri temizleme seçenekleri yan yana görünüyor” gibi bir açıklama, mesajın konusuna hizmet eder. Görseldeki kısa ama kritik hata metnini yazıya da aktarmak, okuyucunun onu aramasını ve kopyalamasını kolaylaştırır.
Grafikleri yalnızca renkle açıklamayın
Bir grafikte “Mavi çizgi yükseliyor” demek, hangi değerin değiştiğini anlatmayabilir. Değişkenin adını, dönemi ve temel sonucu belirtin. W3C'nin karmaşık görseller rehberi, ayrıntılı grafiklerde kısa alternatif metne ek olarak çevrede daha kapsamlı açıklama bulunmasını önerir. Sayısal değerler önemliyse bunları okunabilir bir tablo veya metin olarak da sunabilirsiniz.
Kurgusal bir örnek düşünelim: Bir grafikte üç ayın forum konu sayıları gösteriliyor. Kısa açıklama “Üç aylık yeni konu sayısını karşılaştıran sütun grafiği” olabilir. Mesaj metninde ise gerçek değerler ve hangi ayın daha yüksek olduğu yazılabilir. Böylece alternatif metni uzun bir sayı listesine dönüştürmeden temel bilgiye erişim sağlanır. Örnekteki sayıları gerçek veri gibi uydurmak gerekmez.
Süsleme ile anlam taşıyan görsel farklıdır
Yalnızca dekoratif bir çizgi veya arka plan, her seferinde uzun açıklama gerektirmeyebilir. Kullandığınız editörün dekoratif görsel seçeneği varsa amacına uygun kullanın. Buna karşılık resim bir bağlantı düğmesiyse metin alternatifinin nereye götürdüğünü veya ne yaptığını anlatması gerekebilir. İşlevsel görseller rehberi bu ayrımı örneklerle açıklar.
Forum editörünüz alternatif metin alanı sunmuyorsa önemli açıklamayı görselin hemen yanında normal metin olarak yazabilirsiniz. Bu, görseldeki bütün bilgiye teknik olarak eksiksiz erişim sağlandığı anlamına gelmez; yine de okuyucuya yardımcı olur. Temel talimatı yalnızca resmin içinde bırakmayın. Özellikle tarih, ölçü ve işlem adımlarının metin olarak bulunması paylaşımı daha kullanışlı yapar.
Son bir kontrol için görseli görmediğinizi varsayarak mesajı okuyun. Ana fikri, gerekli adımı ve önemli sonucu anlayabiliyor musunuz? Eksik kalan bilgiyi kısa ve somut biçimde ekleyin. Alternatif metin bir anahtar kelime deposu değildir; iyi yazıldığında öncelikle okuyucunun ihtiyacını karşılar.
Görselin görevini belirleyin
Bir fotoğraf yalnızca atmosfer mi oluşturuyor, bir adımı mı gösteriyor, yoksa bir düğme veya bağlantı işlevi mi görüyor? W3C WAI görsel erişilebilirliği rehberi, metin alternatifinin görselin amacına göre seçilmesini anlatır. Aynı fotoğraf farklı yazılarda farklı açıklamalara ihtiyaç duyabilir. Bir yemek tarifinde malzemenin doğranma biçimi önemliyken, gezi yazısında mekânın görünümü öne çıkabilir.
Örneğin mercimek salatası tarifinde “Güzel salata resmi” açıklaması pek bilgi vermez. “Doğranmış domates, maydanoz ve haşlanmış yeşil mercimeğin karıştırıldığı servis kâsesi” daha işlevseldir. Eğer görsel doğrama büyüklüğünü anlatmak için konduysa açıklamada o ayrıntı öne çıkarılabilir. Renkleri veya bütün arka planı saymak, görselin amacıyla ilgisizse metni gereksiz uzatır.
Görünen bilgi ile yorumu ayırın
Bir kişinin yüz ifadesinden kesin bir duygu, sağlık durumu veya kişilik özelliği çıkarmayın. “Mutlu ve tamamen huzura kavuşmuş kişi” yerine görünür eylemi anlatmak daha doğru olabilir: “Sandalyede oturan, ellerini dizlerine koymuş bir kişi.” Fotoğrafın kimliği ve bağlamı biliniyorsa bunlar gerektiği ölçüde eklenebilir; bilinmeyen ayrıntıları doldurmayın.
Teknik bir ekran görüntüsünde ise bütün arayüzü tek tek saymanız gerekmez. Yazıda anlatılan ayar veya hata mesajı önemlidir. “Depolama ekranında önbellek ve veri temizleme seçenekleri yan yana görünüyor” gibi bir açıklama, mesajın konusuna hizmet eder. Görseldeki kısa ama kritik hata metnini yazıya da aktarmak, okuyucunun onu aramasını ve kopyalamasını kolaylaştırır.
Grafikleri yalnızca renkle açıklamayın
Bir grafikte “Mavi çizgi yükseliyor” demek, hangi değerin değiştiğini anlatmayabilir. Değişkenin adını, dönemi ve temel sonucu belirtin. W3C'nin karmaşık görseller rehberi, ayrıntılı grafiklerde kısa alternatif metne ek olarak çevrede daha kapsamlı açıklama bulunmasını önerir. Sayısal değerler önemliyse bunları okunabilir bir tablo veya metin olarak da sunabilirsiniz.
Kurgusal bir örnek düşünelim: Bir grafikte üç ayın forum konu sayıları gösteriliyor. Kısa açıklama “Üç aylık yeni konu sayısını karşılaştıran sütun grafiği” olabilir. Mesaj metninde ise gerçek değerler ve hangi ayın daha yüksek olduğu yazılabilir. Böylece alternatif metni uzun bir sayı listesine dönüştürmeden temel bilgiye erişim sağlanır. Örnekteki sayıları gerçek veri gibi uydurmak gerekmez.
Süsleme ile anlam taşıyan görsel farklıdır
Yalnızca dekoratif bir çizgi veya arka plan, her seferinde uzun açıklama gerektirmeyebilir. Kullandığınız editörün dekoratif görsel seçeneği varsa amacına uygun kullanın. Buna karşılık resim bir bağlantı düğmesiyse metin alternatifinin nereye götürdüğünü veya ne yaptığını anlatması gerekebilir. İşlevsel görseller rehberi bu ayrımı örneklerle açıklar.
Forum editörünüz alternatif metin alanı sunmuyorsa önemli açıklamayı görselin hemen yanında normal metin olarak yazabilirsiniz. Bu, görseldeki bütün bilgiye teknik olarak eksiksiz erişim sağlandığı anlamına gelmez; yine de okuyucuya yardımcı olur. Temel talimatı yalnızca resmin içinde bırakmayın. Özellikle tarih, ölçü ve işlem adımlarının metin olarak bulunması paylaşımı daha kullanışlı yapar.
Son bir kontrol için görseli görmediğinizi varsayarak mesajı okuyun. Ana fikri, gerekli adımı ve önemli sonucu anlayabiliyor musunuz? Eksik kalan bilgiyi kısa ve somut biçimde ekleyin. Alternatif metin bir anahtar kelime deposu değildir; iyi yazıldığında öncelikle okuyucunun ihtiyacını karşılar.