kutsalRuh
Ruhani Lider
Bir kurs ilanında MBSR, başka bir tanıtımda MBCT yazması, iki programın aynı içerik ve amaçla sunulduğu anlamına gelmez. Bu kısaltmalar belirli yaklaşımları ifade eder. İsimleri bilmek, kısa bir meditasyon kaydıyla yapılandırılmış bir program arasındaki farkı görmeye ve katılmayı düşündüğünüz çalışmanın kapsamını anlamaya yardımcı olur.
MBSR, İngilizce Mindfulness-Based Stress Reduction adının kısaltmasıdır; Türkçede genellikle farkındalık temelli stres azaltma olarak kullanılır. MBCT ise Mindfulness-Based Cognitive Therapy, yani farkındalık temelli bilişsel terapi anlamına gelir. Her iki yaklaşımda da farkındalık çalışmaları bulunabilir, ancak bir programın yalnızca meditasyon içermesi onu otomatik olarak bu adlardan biriyle eşdeğer yapmaz.
Amaç ve çerçeve farkı
Oxford Mindfulness'ın açıklamasına göre MBCT, başlangıçta tekrarlayan depresyon dönemleri riski bulunan kişilere yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş yapılandırılmış bir programdır. Farkındalık çalışmalarıyla bilişsel terapi yaklaşımını bir araya getirir. Gelişiminde MBSR'nin etkisi vardır. Daha sonra klinik olmayan ortamlara yönelik uyarlamalar da oluşturulmuştur.
Bu tarihsel amaç, internetten bulunan herhangi bir MBCT kaydının depresyon tedavisi yerine kullanılabileceği anlamına gelmez. Klinik bir programda kişinin durumu, uygulayıcının yetkinliği ve destek koşulları önemlidir. Bir kursun adında terapi sözcüğünün bulunması, eğitmenin her ruh sağlığı sorununu değerlendirme yetkisine sahip olduğunu da göstermez. Programın tam adını ve kime yönelik olduğunu öğrenmek gerekir.
MBSR ise adından da anlaşılacağı gibi stresle ilişki üzerinde çalışan bir çerçeve sunar. Uygulamalar, grup içi öğrenme ve gündelik yaşamda çalışma gibi bileşenler bir araya gelebilir. Sunulan programın hangi yapıya dayandığını, hangi uyarlamaların yapıldığını ve katılımcıdan neler beklendiğini açıklayan bir içerik planı bulunmalıdır. Yalnızca kısa bir tanıtım cümlesi bu ayrıntıları karşılamaz.
Kayıt olmadan önce neye bakılır?
İlk olarak programın hedef kitlesini okuyun. Genel farkındalık eğitimi mi, belirli bir klinik ihtiyaca yönelik çalışma mı sunuluyor? Ardından eğitmenin ilgili program için eğitimini ve deneyimini inceleyin. Katılım belgesi, mesleki yeterlilik belgesi ve sağlık mesleği yetkisi birbirinden farklı konulardır. Bu ayrımların tanıtım metninde belirsiz bırakılmaması beklenir.
Günlük uygulama beklentisi, oturum süreleri, grup büyüklüğü ve soru sorma imkânı da önemlidir. Yoğun bir ev ödevi planı mevcut yaşamınıza uymayabilir. Bunu önceden fark etmek bir eksiklik değildir. Fiziksel hareket içeren çalışmaların uyarlanıp uyarlanamadığını ve rahatsızlık yaşandığında nasıl destek verildiğini öğrenin. Katılımcının ara verme veya bir egzersize katılmama seçeneği bulunmalıdır.
Araştırmayı programa bağlayın
Bir program üzerine yapılmış araştırma, aynı ismi kullanan her kursun aynı sonuçları vereceğini kanıtlamaz. İncelenen grup, uygulayıcı eğitimi, süre ve ölçülen sonuçlar farklı olabilir. “Bilimsel olarak kanıtlandı” ifadesinin yanında neyin, kimlerde ve hangi koşullarda incelendiği açıklanmalıdır. Kesin sonuç veya ilaç bırakma vaadi, program seçmek için güvenilir bir gerekçe değildir.
Başlangıçta yalnızca uygulama biçimlerini tanımak istiyorsanız rehberli ve sessiz meditasyon karşılaştırması daha küçük bir adım sunar. Yapılandırılmış bir programa katılmak ise ayrı bir karardır. İsimden çok içerik, uygunluk ve destek koşullarının açık olması bu kararı anlamlı hale getirir.
MBSR, İngilizce Mindfulness-Based Stress Reduction adının kısaltmasıdır; Türkçede genellikle farkındalık temelli stres azaltma olarak kullanılır. MBCT ise Mindfulness-Based Cognitive Therapy, yani farkındalık temelli bilişsel terapi anlamına gelir. Her iki yaklaşımda da farkındalık çalışmaları bulunabilir, ancak bir programın yalnızca meditasyon içermesi onu otomatik olarak bu adlardan biriyle eşdeğer yapmaz.
Amaç ve çerçeve farkı
Oxford Mindfulness'ın açıklamasına göre MBCT, başlangıçta tekrarlayan depresyon dönemleri riski bulunan kişilere yardımcı olmak amacıyla geliştirilmiş yapılandırılmış bir programdır. Farkındalık çalışmalarıyla bilişsel terapi yaklaşımını bir araya getirir. Gelişiminde MBSR'nin etkisi vardır. Daha sonra klinik olmayan ortamlara yönelik uyarlamalar da oluşturulmuştur.
Bu tarihsel amaç, internetten bulunan herhangi bir MBCT kaydının depresyon tedavisi yerine kullanılabileceği anlamına gelmez. Klinik bir programda kişinin durumu, uygulayıcının yetkinliği ve destek koşulları önemlidir. Bir kursun adında terapi sözcüğünün bulunması, eğitmenin her ruh sağlığı sorununu değerlendirme yetkisine sahip olduğunu da göstermez. Programın tam adını ve kime yönelik olduğunu öğrenmek gerekir.
MBSR ise adından da anlaşılacağı gibi stresle ilişki üzerinde çalışan bir çerçeve sunar. Uygulamalar, grup içi öğrenme ve gündelik yaşamda çalışma gibi bileşenler bir araya gelebilir. Sunulan programın hangi yapıya dayandığını, hangi uyarlamaların yapıldığını ve katılımcıdan neler beklendiğini açıklayan bir içerik planı bulunmalıdır. Yalnızca kısa bir tanıtım cümlesi bu ayrıntıları karşılamaz.
Kayıt olmadan önce neye bakılır?
İlk olarak programın hedef kitlesini okuyun. Genel farkındalık eğitimi mi, belirli bir klinik ihtiyaca yönelik çalışma mı sunuluyor? Ardından eğitmenin ilgili program için eğitimini ve deneyimini inceleyin. Katılım belgesi, mesleki yeterlilik belgesi ve sağlık mesleği yetkisi birbirinden farklı konulardır. Bu ayrımların tanıtım metninde belirsiz bırakılmaması beklenir.
Günlük uygulama beklentisi, oturum süreleri, grup büyüklüğü ve soru sorma imkânı da önemlidir. Yoğun bir ev ödevi planı mevcut yaşamınıza uymayabilir. Bunu önceden fark etmek bir eksiklik değildir. Fiziksel hareket içeren çalışmaların uyarlanıp uyarlanamadığını ve rahatsızlık yaşandığında nasıl destek verildiğini öğrenin. Katılımcının ara verme veya bir egzersize katılmama seçeneği bulunmalıdır.
Araştırmayı programa bağlayın
Bir program üzerine yapılmış araştırma, aynı ismi kullanan her kursun aynı sonuçları vereceğini kanıtlamaz. İncelenen grup, uygulayıcı eğitimi, süre ve ölçülen sonuçlar farklı olabilir. “Bilimsel olarak kanıtlandı” ifadesinin yanında neyin, kimlerde ve hangi koşullarda incelendiği açıklanmalıdır. Kesin sonuç veya ilaç bırakma vaadi, program seçmek için güvenilir bir gerekçe değildir.
Başlangıçta yalnızca uygulama biçimlerini tanımak istiyorsanız rehberli ve sessiz meditasyon karşılaştırması daha küçük bir adım sunar. Yapılandırılmış bir programa katılmak ise ayrı bir karardır. İsimden çok içerik, uygunluk ve destek koşullarının açık olması bu kararı anlamlı hale getirir.