kutsalRuh
Ruhani Lider
“Hesabınız kapanacak”, “Kargonuz bekliyor” veya “Ödemeniz başarısız oldu” gibi mesajlar gerçek bir hizmetten gelebileceği gibi sizi acele ettirmek için de hazırlanabilir. Bir mesajı değerlendirirken yalnızca yazım hatası aramak yeterli değildir. Düzgün Türkçe, tanıdık logo ve gerçek bir kişinin adı, gönderenin gerçekten o kişi veya kurum olduğunu kanıtlamaz.
Önce mesajın sizden istediği eyleme bakın
Parola girmek, kod söylemek, dosya açmak veya hemen ödeme yapmak mı isteniyor? Mesajın aciliyeti arttıkça kısa bir kontrol molası daha değerli olur. Gerçek bir bildirim bile bağlantı üzerinden işlem yapmanızı zorunlu kılmayabilir. İlgili hizmetin uygulamasını kendiniz açarak veya bildiğiniz adresini yazarak bildirim var mı diye bakabilirsiniz.
Gönderenin görünen adıyla tam adresini karıştırmayın. Tanıdığınız bir ismin yanında farklı bir alan adı bulunabilir. Buna rağmen adresin tanıdık görünmesi de tek başına yeterli değildir; ele geçirilmiş hesaplar üzerinden de mesaj gelebilir. Beklenmedik bir dosya veya para talebi varsa kişiye daha önce bildiğiniz başka bir kanaldan ulaşarak doğrulayın. Mesajın içinde verilen yeni telefon numarasını bağımsız doğrulama saymayın.
Bağlantının görünümü ile hedefi farklı olabilir
Bir metin üzerinde markanın adı yazarken bağlantı başka bir adrese gidebilir. Cihazınızın bağlantı önizlemesini kullanabiliyorsanız hedefi kontrol edin, fakat küçük ekranlarda bütün adresin görünmeyebileceğini hesaba katın. Kısaltılmış bağlantı da hedefi gizleyebilir. Emin olmadığınız durumda bağlantıyı açıp denemek yerine hizmete kendi yolunuzdan gidin.
QR kodlar da bağlantı taşıyabilir. FTC'nin QR kod uyarısı, kodların sahte giriş sayfalarına yönlendirmek için kullanılabildiğini açıklıyor. Kodun basılı bir afişte veya bir e-postada bulunması onu kendiliğinden güvenilir yapmaz. Kullanıcı adı ve parola isteyen bir sayfada, oraya nasıl ulaştığınızı yeniden düşünün.
Bir dosyayı açmanız isteniyorsa
Beklemediğiniz eki sırf dosya adında “fatura” veya “özgeçmiş” yazdığı için açmayın. Göndereni ve gönderim amacını doğrulayın. Belgeyi görmek için koruma ayarlarını kapatmanız, komut çalıştırmanız veya ilave bir program kurmanız isteniyorsa işlemi durdurun. İş veya okul hesabında kurumun destek kanalına danışın; kişisel yorumla güvenlik kuralını devre dışı bırakmayın.
Mesajı kontrol ettikten sonra uygulamanın bildirme veya spam olarak işaretleme özelliğini kullanabilirsiniz. Başka kişileri uyarmak için şüpheli bağlantıyı tıklanabilir biçimde yeniden yaymanız gerekmez. Ekran görüntüsü paylaşacaksanız telefon numarası, e-posta adresi, sipariş bilgisi ve doğrulama kodu gibi kişisel alanları çıkarın. Tartışmanın konusu mesajın yöntemi olabilir; sizin bütün hesap ayrıntılarınız olmak zorunda değildir.
Bilgi girdiğinizi fark ederseniz ilgili hizmete doğrudan giderek parolayı değiştirin ve açık oturumları inceleyin. Aynı parolayı kullandığınız diğer hesapları da değerlendirin. Ödeme bilgisi paylaşıldıysa bankanın resmî destek kanalına ulaşın. Kontrolü, şüpheli mesajla konuşmayı sürdürerek değil, hesabın gerçek kanallarından geri almak gerekir.
Her beklenmedik mesajın mutlaka dolandırıcılık olduğunu da varsaymayın. Bazen gerçek bir sipariş bildirimi yanlış adrese gönderilmiş olabilir. Yapmanız gereken, mesajdaki talebi bağımsız biçimde doğrulamaktır. Hesabınızda ilgili işlem görünmüyorsa gönderenin resmî destek yolunu kullanın; mesajdaki kişiye gereksiz kimlik bilgisi vererek konuyu açıklamaya çalışmayın.
Önce mesajın sizden istediği eyleme bakın
Parola girmek, kod söylemek, dosya açmak veya hemen ödeme yapmak mı isteniyor? Mesajın aciliyeti arttıkça kısa bir kontrol molası daha değerli olur. Gerçek bir bildirim bile bağlantı üzerinden işlem yapmanızı zorunlu kılmayabilir. İlgili hizmetin uygulamasını kendiniz açarak veya bildiğiniz adresini yazarak bildirim var mı diye bakabilirsiniz.
Gönderenin görünen adıyla tam adresini karıştırmayın. Tanıdığınız bir ismin yanında farklı bir alan adı bulunabilir. Buna rağmen adresin tanıdık görünmesi de tek başına yeterli değildir; ele geçirilmiş hesaplar üzerinden de mesaj gelebilir. Beklenmedik bir dosya veya para talebi varsa kişiye daha önce bildiğiniz başka bir kanaldan ulaşarak doğrulayın. Mesajın içinde verilen yeni telefon numarasını bağımsız doğrulama saymayın.
Bağlantının görünümü ile hedefi farklı olabilir
Bir metin üzerinde markanın adı yazarken bağlantı başka bir adrese gidebilir. Cihazınızın bağlantı önizlemesini kullanabiliyorsanız hedefi kontrol edin, fakat küçük ekranlarda bütün adresin görünmeyebileceğini hesaba katın. Kısaltılmış bağlantı da hedefi gizleyebilir. Emin olmadığınız durumda bağlantıyı açıp denemek yerine hizmete kendi yolunuzdan gidin.
QR kodlar da bağlantı taşıyabilir. FTC'nin QR kod uyarısı, kodların sahte giriş sayfalarına yönlendirmek için kullanılabildiğini açıklıyor. Kodun basılı bir afişte veya bir e-postada bulunması onu kendiliğinden güvenilir yapmaz. Kullanıcı adı ve parola isteyen bir sayfada, oraya nasıl ulaştığınızı yeniden düşünün.
Bir dosyayı açmanız isteniyorsa
Beklemediğiniz eki sırf dosya adında “fatura” veya “özgeçmiş” yazdığı için açmayın. Göndereni ve gönderim amacını doğrulayın. Belgeyi görmek için koruma ayarlarını kapatmanız, komut çalıştırmanız veya ilave bir program kurmanız isteniyorsa işlemi durdurun. İş veya okul hesabında kurumun destek kanalına danışın; kişisel yorumla güvenlik kuralını devre dışı bırakmayın.
Mesajı kontrol ettikten sonra uygulamanın bildirme veya spam olarak işaretleme özelliğini kullanabilirsiniz. Başka kişileri uyarmak için şüpheli bağlantıyı tıklanabilir biçimde yeniden yaymanız gerekmez. Ekran görüntüsü paylaşacaksanız telefon numarası, e-posta adresi, sipariş bilgisi ve doğrulama kodu gibi kişisel alanları çıkarın. Tartışmanın konusu mesajın yöntemi olabilir; sizin bütün hesap ayrıntılarınız olmak zorunda değildir.
Bilgi girdiğinizi fark ederseniz ilgili hizmete doğrudan giderek parolayı değiştirin ve açık oturumları inceleyin. Aynı parolayı kullandığınız diğer hesapları da değerlendirin. Ödeme bilgisi paylaşıldıysa bankanın resmî destek kanalına ulaşın. Kontrolü, şüpheli mesajla konuşmayı sürdürerek değil, hesabın gerçek kanallarından geri almak gerekir.
Her beklenmedik mesajın mutlaka dolandırıcılık olduğunu da varsaymayın. Bazen gerçek bir sipariş bildirimi yanlış adrese gönderilmiş olabilir. Yapmanız gereken, mesajdaki talebi bağımsız biçimde doğrulamaktır. Hesabınızda ilgili işlem görünmüyorsa gönderenin resmî destek yolunu kullanın; mesajdaki kişiye gereksiz kimlik bilgisi vererek konuyu açıklamaya çalışmayın.