kutsalRuh
Ruhani Lider
Bir bioenerji görüşmesinden sonra rahatladığını söyleyen kişiye verilecek ilk yanıt, deneyimini küçümsemek olmamalı. Kişinin hissettiği değişim ile bu değişimin nedenini açıklamak iki ayrı iştir. Plasebo kavramı tam da bu ayrımı konuşurken işe yarar. Günlük dilde bazen “tamamen hayal” anlamında kullanılsa da bilimsel kullanım bundan daha farklıdır.
Plasebo sözcüğü bir suçlama değildir
NCCIH, plasebo etkisini kişinin bir uygulamadan yarar beklemesiyle ilişkili olumlu sağlık sonucu olarak açıklar; uygulayıcıyla kurulan etkileşimin de belirli bir yönteme özgü olmayan yanıtlar oluşturabileceğini belirtir. Bu açıklama, kişinin yalan söylediği anlamına gelmez. Bir deneyimin beklentilerden etkilenebilmesi, deneyimin kişi açısından gerçek olmasını engellemez.
Ancak buradan “beklenti her hastalığı iyileştirir” sonucu çıkmaz. Araştırmanın hangi belirtiyi, hangi koşullarda ve hangi ölçümle ele aldığı önemlidir. Daha sakin hissetme, ağrı puanındaki değişim ve bir hastalığın seyrindeki değişim aynı sonuç değildir. Bunları tek bir başarı cümlesinde birleştirmek, okurun uygulamadan beklediğini gereksiz yere büyütebilir.
Seans sonrası değişimin birden fazla açıklaması olabilir
Sessiz bir odada dinlenmek, gündelik işlerden uzaklaşmak, dikkatle dinlenmek ve beklentiler, yaşanan deneyimin parçaları olabilir. O gün daha iyi uyunmuş veya farklı bir tedaviye başlanmış da olabilir. Ayrıca bazı yakınmalar zaman içinde kendiliğinden dalgalanır. Tek bir iyi gün, bu olasılıkların hangisinin belirleyici olduğunu göstermez.
Bu nedenle “seanstan sonra rahatladım” cümlesi gözlemi anlatır; “görünmez enerji alanım onarıldığı için rahatladım” cümlesi ise ek bir mekanizma iddiası içerir. İkinci açıklama, birincinin doğru olmasından otomatik olarak doğrulanmaz. Bioenerjiye ilgi duymakla bu ayrımı korumak birbiriyle çelişmez.
Bir kişinin sonucuna etiket koymak da aceleciliktir
Dışarıdan bir anlatıyı dinleyip “sende kesin plasebo oldu” demek doğru bir değerlendirme değildir. Aynı şekilde, belirli bir his yaşandığında mutlaka enerji aktarımı gerçekleştiğini söylemek de eldeki bilgiyi aşar. Bireysel anlatı, nedenler arasında güvenilir bir ayrım yapmaya çoğu zaman yetmez.
Araştırmalarda karşılaştırma gruplarının kullanılmasının nedeni budur. Bu konuya daha ayrıntılı bakmak isteyenler bioenerji araştırmalarında kontrol grubu ve kanıt kalitesi başlığını okuyabilir. Buradaki amaç kişinin deneyimini geçersiz kılmak değil, yöntem hakkında söylenebileceklerin sınırını belirlemektir.
Forumda nasıl daha açık konuşabiliriz?
Paylaşımda hissedilen değişimi, ne kadar sürdüğünü ve aynı dönemdeki diğer değişiklikleri ayrı yazmak yararlıdır. “Bir saat daha rahat hissettim” ifadesi, süresi belirsiz bir “tamamen düzeldim” ifadesinden daha anlaşılırdır. Değişim görülmemesi de kişinin yeterince inanmadığını kanıtlamaz; bunun için katılımcıyı suçlamak uygun değildir.
İyi hissetmek kişisel olarak değerli olabilir. Bunun tıbbi takip veya tedavi kararını değiştirmek için yeterli olup olmadığı ise başka bir sorudur ve sağlık uzmanıyla değerlendirilmelidir. Plasebo kavramını bilmek, yaşanan rahatlığı küçültmeden kesin tedavi iddialarına mesafe koymayı kolaylaştırır. Deneyimi olduğu gibi anlatmak, ona zorunlu bir açıklama eklemekten daha dürüst bir başlangıç sağlar.
Kaynak: NCCIH — Placebo Effect.
Plasebo sözcüğü bir suçlama değildir
NCCIH, plasebo etkisini kişinin bir uygulamadan yarar beklemesiyle ilişkili olumlu sağlık sonucu olarak açıklar; uygulayıcıyla kurulan etkileşimin de belirli bir yönteme özgü olmayan yanıtlar oluşturabileceğini belirtir. Bu açıklama, kişinin yalan söylediği anlamına gelmez. Bir deneyimin beklentilerden etkilenebilmesi, deneyimin kişi açısından gerçek olmasını engellemez.
Ancak buradan “beklenti her hastalığı iyileştirir” sonucu çıkmaz. Araştırmanın hangi belirtiyi, hangi koşullarda ve hangi ölçümle ele aldığı önemlidir. Daha sakin hissetme, ağrı puanındaki değişim ve bir hastalığın seyrindeki değişim aynı sonuç değildir. Bunları tek bir başarı cümlesinde birleştirmek, okurun uygulamadan beklediğini gereksiz yere büyütebilir.
Seans sonrası değişimin birden fazla açıklaması olabilir
Sessiz bir odada dinlenmek, gündelik işlerden uzaklaşmak, dikkatle dinlenmek ve beklentiler, yaşanan deneyimin parçaları olabilir. O gün daha iyi uyunmuş veya farklı bir tedaviye başlanmış da olabilir. Ayrıca bazı yakınmalar zaman içinde kendiliğinden dalgalanır. Tek bir iyi gün, bu olasılıkların hangisinin belirleyici olduğunu göstermez.
Bu nedenle “seanstan sonra rahatladım” cümlesi gözlemi anlatır; “görünmez enerji alanım onarıldığı için rahatladım” cümlesi ise ek bir mekanizma iddiası içerir. İkinci açıklama, birincinin doğru olmasından otomatik olarak doğrulanmaz. Bioenerjiye ilgi duymakla bu ayrımı korumak birbiriyle çelişmez.
Bir kişinin sonucuna etiket koymak da aceleciliktir
Dışarıdan bir anlatıyı dinleyip “sende kesin plasebo oldu” demek doğru bir değerlendirme değildir. Aynı şekilde, belirli bir his yaşandığında mutlaka enerji aktarımı gerçekleştiğini söylemek de eldeki bilgiyi aşar. Bireysel anlatı, nedenler arasında güvenilir bir ayrım yapmaya çoğu zaman yetmez.
Araştırmalarda karşılaştırma gruplarının kullanılmasının nedeni budur. Bu konuya daha ayrıntılı bakmak isteyenler bioenerji araştırmalarında kontrol grubu ve kanıt kalitesi başlığını okuyabilir. Buradaki amaç kişinin deneyimini geçersiz kılmak değil, yöntem hakkında söylenebileceklerin sınırını belirlemektir.
Forumda nasıl daha açık konuşabiliriz?
Paylaşımda hissedilen değişimi, ne kadar sürdüğünü ve aynı dönemdeki diğer değişiklikleri ayrı yazmak yararlıdır. “Bir saat daha rahat hissettim” ifadesi, süresi belirsiz bir “tamamen düzeldim” ifadesinden daha anlaşılırdır. Değişim görülmemesi de kişinin yeterince inanmadığını kanıtlamaz; bunun için katılımcıyı suçlamak uygun değildir.
İyi hissetmek kişisel olarak değerli olabilir. Bunun tıbbi takip veya tedavi kararını değiştirmek için yeterli olup olmadığı ise başka bir sorudur ve sağlık uzmanıyla değerlendirilmelidir. Plasebo kavramını bilmek, yaşanan rahatlığı küçültmeden kesin tedavi iddialarına mesafe koymayı kolaylaştırır. Deneyimi olduğu gibi anlatmak, ona zorunlu bir açıklama eklemekten daha dürüst bir başlangıç sağlar.
Kaynak: NCCIH — Placebo Effect.